πόλις (πτόλις), ἡ

πόλις, ἡ

Ουσιαστικό, θηλυκό. Τρίτη κλίση.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ : Σημασίες. – Μορφολογία (κλίση). – Οικογένεια λέξεων. – Ετυμολογία.

Π Ο Λ Ι Σ > Σημασίες

(1) __ κυρίως, τόπος συναναστροφής και συγκατοίκησης ανθρώπων, πόλη,

(α) ομοιόπτωτα προς το όνομα της πόλης _ π.χ.

• πόλιν Τροίην (λ510), πόλιν Καλυδῶνα (Ι530)

(β) κατ’εξοχήν η πατρίδα (α170, κ416)

(γ) ἄκρη πόλις (Ζ88, Ζ257) = ακρόπολη.

(2) __ τα περίχωρα της πόλης (ζ177)

Στη φράση “πόλις καὶ ἄστυ” (Ρ144), κάποιοι θεωρούν ότι σημαίνει την κοινότητα, την πολιτεία >> (για περισσότερες λεπτομέρειες, βλ. ἄστυ).

Π Ο Λ Ι Σ > Μορφολογία (κλίση)

(α) πόλις

	Ενικός	Δυϊκός	Πληθυντικός
Ονομ.	πόλις	–	πόλιες πόληες
Γεν.	πόλιος πόληος	–	πολίων
Δοτ.	πόλει πόληι		πολίεσσι
Αιτ.	πόλιν		πόλεις / πόλιας πόληας
Κλητ.			–

(β) πτόλις

	Ενικός	Δυϊκός	Πληθυντικός
Ονομ.	πτόλις	–
Γεν.	πτόλιος	–
Δοτ.	πτόλεϊ
Αιτ.	πτόλιν
Κλητ.			–

Π Ο Λ Ι Σ > Οικογένεια λέξεων

>> Ομηρικό Λεξιλόγιο

πολισσόος

πτολίπορθος, πτολιπόρθιος

ἀκρόπολις

ἑκατόμπολις

ἐρυσίπτολις

πτολίεθρον

πολίτης

πολίζω

>> ΑΕ λεξιλόγιο

πολιτικός

πολιτεύομαι (= συμμετέχω στις κρατικές υποθέσεις)

πολιτισμός (= διοίκηση)

Πολιεύς (αρσ.) = προστάτης πόλης / Πολιάς (θηλ.)

Π Ο Λ Ι Σ > Ετυμολογία

Με αναγωγή σε ΙΕ ρίζα, στην πόλιν ή πτόλιν αντιστοιχούν

• η σανσκριτική λέξη pur, puram, γεν. purah (θηλ.) = πόλη, ακρόπολη,
• η λιθουανική λέξη pilis (θηλ.) = οχυρό.

Αρχική έννοια: κορυφή λόφου. Επίσης, περίκλειστο μέρος, συχνά σε ύψωμα, ακρόπολη.